Federico Fellini , 8½, 1963

ASA NİSİ MASA

8 ½ Women’da babanın oğluna sorduğu gibi: Fellini bu kadınları neden yaratıp durmuş? Onlarda kendini aramış, bulmuş, zihninin parçalarını onlarla bedenleştirmiş. Filmin açılış sahnesinde Guido’nun kabusunu izliyoruz. Sonra uyanıp doktoruna gidiyor. Doktorunun tavsiyesiyle rahatlamak için gittiği kaplıcalarda Claudia’yı uzaklardan görmemizle The Ride of the Valkyries susar ve sessizlik içinde onun yürüyüşünü izleriz, önce elleri göğsünde birleşmiş sonra kuş gibi ellerini yanlara açar. Valkyrie, Norse mitolojisinde kanatlı bir varlıktır, savaşta kimin ölüp kimin yaşayacağına karar verir. Sonra kendisini Guido’ya su uzaktırken görürüz.

tumblr_inline_ob56u9pc831sda8cr_500

Emma Jung’a göre anima figürünün kahramana ilham, aşk, ölüm “potion”ları uzatması mitoloji ve peri masallarında sıkça görülürmüş. Okuduğun bir yazıda ona femme inspiratrice, denilmiş. Bu anima erkekle karşılaşıp uçup gitmiş, bu da erkekte feminen bir arayış, bir kalp heyecanı/ilham arayışı bırakmış. Guido, bu arayışta savaş alanına girer. Valkyrie, yani Claudia, onun öleceğini çoktan bilir, yoksa bu alaycı gülüş niye olsun? Ama bu sıradan bir ölüm değildir, bir sonu kabul etmektir. Claudia Guido’nun bilincinde bir var olur, bir yok olur, bir hayal olur, bir gerçek ve ona yıkmanın, ölmenin kaçınılmazlığını anlatır. Filmin sonunda eleştirmen de Guido’nun filmi terk edişine şunu der: Better to knock it all down and strew the ground with salt, as the ancients did to purify the battlefields.

A-sa Ni-si Ma-sa yani Anima.

Guido’nun minicik bir anını aynı zamanda bir ömrünü izliyoruz. “Film yapacağım” diyor etrafındaki insanları film yapacağına inandırıyor. Film yapacak adam, Guido, etrafına herkesi topluyor. Herkes onun ağzının içine bakıyor. Sonra Guido şımarık bir çocuk gibi kaçıyor. Ne yapacağını erteleyerek 43 yaşına gelmiş, etrafında figüranlar toplamış, ucube bir kule kurmuş. Ömrünü kadınlarla, prodüktörlerle, arkadaşlarla çevrelemiş kendini kendinden korumuş.

Eleştirmeni karşı gelinemez sıfatlar ve zarflar kullanarak Guido’ya notlar yazıyor. Guido metresini beklerken o notları fırlatıyor, sonra ayağa kalkıp okumaya devam ediyor. Film, bir bütünlüğü olmayan parçalarmış, kargaşaya kargaşa ekleyen anlamsız bir sarmalmış eleştirmenine göre. Eleştirmeni ne derse Guido’ya, perdede o sahneyi Fellini bize gösteriyor, senin hatalarını niye izleyelim diyor eleştirmen, ama biz Fellini’nin hatalarını izliyoruz zaten! Fellini içinde “Dur bu çok kötü bir fikir” diyene çok kızmış. Bu kafamızın içinde konuşan gölge arketip, eleştirmen karakteri olarak bedene bürümüş. Ve en sonunda kendisine şu cevabı vermiş : Yıkmak yaratmaktan daha iyidir.

tumblr_inline_ob573syahs1sda8cr_500

Kanatlarını açıp uçarak gelen savaş perisi kadın, gülerek alay eder: “Çünkü sevmeyi bilmiyor”  Guido’yu bilir. İşte anima. Kargaşaya kargaşa eklemeyelim. Kargaşa yaratıp putlar kuralım, sonra putları yıkalım.

Son sahne. Tüm bunları konuşurken eleştirmen, Gudio, Fellini, gerçek filmini çekter. Herkese beyaz elbiseler giydirmiş, herkesten af diliyor, onları kulesinden aşağı indirirken gerçek bir yönetmen. Filmini bitiriyor. Filmi o son 10 dakikaymış. Guido‘nun intiharından önce gazeteciler ona farklı dillerde sorular sorar, Guido boğulur. Masanın altına girer. Ve intihar eder. Sonra kuleden herkesi indirişini izleriz, onları elindeki megafonla yönetir, konuşun der, herkes aynı dili konuşur. Karısına anlatır, onu sevemediğini itiraf eder, ve bir kabulleniş yaşanır. Ve Guido herkesi özgür bırakır. Sahneyi en son pelerinli fülüt çalan çocuk terk eder.

tumblr_inline_oc5no7rwao1sda8cr_500

But we intellectuals – and l say “we” because l consider you one
must remain clear-headed right to the end.
There are so many superfluous things in the world already. No need to add chaos to chaos.

Destroying is better than creating when we’re not creating those few truly necessary things. But is there anything so just and true in this world
that it has the right to live?

For him, a bad film is merely a financial matter, but for you, at this point, it could have been the end. Better to knock it all down and strew the ground with salt,
as the ancients did to purify the battlefields.

ln the end what we need is some hygiene, cleanliness, disinfection.

We’re smothered by words, images, and sounds that have no right to exist, that come from the void and return to the void.

Of any artist truly deserving of the name we should ask nothing but this act of faith: to learn silence.

Remember Mallarmé’s homage to the white page? lf we can’t have everything,
nothingness is true perfection.

Forgive me for making all these references, but we critics do what we can. Our true mission is to sweep away the thousands of miscarriages that try every day, obscenely, to come into this world. And you would actually leave behind you a whole film, like a cripple leaving behind his crooked footprint.

What monstrous presumption to think that others could benefit from the squalid catalog of your mistakes.

What do you gain by stringing together the tattered pieces of your life, your vague memories, the faces of those you never could love?

Ah evet, ne saçma bir öngörü! Ama o adam kafamızın içinde onları diyedursun, hayat bir festival, beraber yaşayacağız. Kurup yıkıp, hiçbir şey bilmediğimizi itiraf edince özgür hissedeceğiz, her şeyi anlayacağız. Bu karışıklık, aslında bizmişiz. Hayat bir festival. Birbirimize dolanmaktan ve birbirbimizi kabul edip sevmekten başka çaremizin yokmuş. Birbirimiz derken, kafamızın içindeki yüzlerce ölüp doğan bizden de bahsediyorum.

Eril kuleden, feminen çembere katılış, kafamızın içindeki gölge arketip eleştirmen kaybolmuştur:

tumblr_inline_oc5ov8khou1sda8cr_500

/////

1

2

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s